Kan veilig voedsel zonder goed geborgde voedselveiligheid?

voedselveiligheid_is_een_issueUw intuïtieve antwoord zal in veel gevallen “nee” zijn.

Voedselveiligheid wordt gezien als essentieel voor een gezonde voedselketen. Maar is voedselveiligheid wel zo goed geborgd?

De voedselketen is in beweging

Er gebeurt veel in de wereld van het voedsel. Er zijn veel commerciële innovaties in de voedselketen zoals maaltijdboxen, markthallen, en bezorgdiensten. Er zijn initiatieven om voedselverspilling tegen te gaan, en afgelopen week presenteerde het kabinet een nieuwe voedselagenda met een hoge ambitie: Nederland internationaal koploper in gezonde en duurzame voeding.

Het kabinet stelt dat verandering van het voedselproces noodzakelijk is en het wil onder andere investeren in innovaties die leiden tot een gezonder voedselaanbod. Met innovatieve instrumenten zoals een voedingsapp moeten consumenten goede en eenvoudige informatie krijgen over de samenstelling en herkomst van voedsel. De focus ligt op het stimuleren van de productie van ander, gezonder voedsel, en het veranderen van het eetgedrag van de consument. Het begrip voedselveiligheid komt in het persbericht over de voedselagenda niet één keer voor.

Hans van Haaren (Sector Manager Food van de Rabobank) beschreef onlangs in een blog op LinkedIn de disruptieve commerciële innovaties in de voedselketen, zoals maaltijdboxen en dergelijke. Hij stipt de voordelen van deze innovaties aan, maar stelt wel dat bij al deze veranderingen de voedselveiligheid gewaarborgd moet zijn.

Voedselveiligheid is een issue!

Als je naar de feiten kijkt zoals die door het RIVM, de NVWA en de pers regelmatig gepubliceerd worden, dan is het helemaal niet zo best gesteld met de voedselveiligheid. Er zijn volgens Agriholland minimaal 2.4 miljoen voedselinfecties per jaar in Nederland die te wijten zijn aan voedselveiligheidsissues. De NVWA conludeerde vorig jaar dat in 50% van de ziekenhuizen in Nederland de voedselveiligheid niet goed geregeld is, dat bij 40% van de sterrenrestaurants de voedselveiligheid niet in orde is. Alleen al dit jaar zijn er 43 voedselgerelateerde recalls geweest bij supermarkten. Agriholland concludeert in haar dossier Voedselveiligheid dat “de huidige kwaliteitssystemen fraude niet kunnen voorkomen”.

Verontrustende cijfers!

Mijn conclusie is dat voedselveiligheid helemaal niet zo gewaarborgd is als we wel denken. De cijfers spreken voor zich. De bedrijven voor wie het relevant is worden één of een paar keer per jaar door een auditor of een controleur van de NVWA bezocht, die een rapport opstelt met een aantal actiepunten. Gebaseerd op een visuele inspectie en een reeks met mappen met papieren formulieren.

De formulieren zijn soms wel en soms niet goed ingevuld, maar een steekproef uit een reeks met mappen geeft geen enkel inzicht in de werkelijke stand van zaken. Ook het bedrijf zelf kan er niet veel mee. Analyse van de informatie in een rij mappen is onmogelijk, waardoor inzicht ontbreekt. En waar inzicht ontbreekt, ontbreekt ook visie en slagkracht op het gebied van voedselveiligheid.

Voedselveiligheid is duidelijk een issue, en naast innovaties voor een gezonder voedselaanbod en commerciële innovaties in de voedselketen moet voedselveiligheid op een andere manier worden ingevuld.

Waar ligt het ownership van voedselveiligheid?

Ownership is hierbij het kernbegrip. Ondernemers moeten voedselveiligheid niet zien als een verplichting waarvan het “ownership” bij een ander (de overheid) ligt, maar het ownership naar zichzelf toetrekken. Het is een kans om beter te presteren richting de eigen klant en gast. De ondernemer moet er bovenop zitten. Hij moet zorgen voor inzicht en slagkracht zodat hij kan bijsturen wanneer het opportuun is. Niet wanneer het te laat is. Dit is de enige manier om voedselveiligheid echt te waarborgen.

Innovatie in de voedselveiligheid

De kwaliteitssystemen zijn op zich prima in orde. Het is goed om op een rij te zetten waar op gelet moet worden, en wat de marges zijn. Het schort echter aan de implementatie van de registratie, de controle, de analyse en de daaropvolgende actie. Papieren formulieren zijn tijdsintensief, fraudegevoelig en niet transparant. Dit is de voornaamste reden waarom er zoveel issues zijn. Als het hele proces gemakkelijker zou zijn, minder tijd zou kosten, en real-time controle en analyse mogelijk zou zijn, dan zou de ondernemer veel meer slagkracht hebben dan met het jaarlijkse rapport van de auditeur met een aantal actiepunten.

Het is tijd voor innovatie in de voedselveiligheid!

Henk Jelt Hoving

HACCP live

 

Eén reactie

Geef een reactie